AI Act Omnibus 2026: Avrupa, Yüksek Riskli Yapay Zekayı 2028'e erteledi

AI Act Omnibus 2026: Avrupa, Yüksek Riskli Yapay Zekayı 2028'e erteledi

7 Mayıs 2026 itibarıyla, Avrupa Birliği, AI Act Omnibus kapsamında yüksek riskli yapay zeka sistemlerinin uygulanma tarihlerini 18-24 ay erteledi. Bu karar, yapay zeka yasalama tarihindeki en büyük dönüşümlerden biri olarak kaydediliyor — ama bu kez, basitleştirme değil, erteleme yoluyla.

AI Act Omnibus Nedir?

AI Act Omnibus, Avrupa Komisyonu’nun Kasım 2025’te sunduğu, GDPR, NIS2, DORA ve ePrivacy gibi dijital düzenlemeleri tek bir çerçeve altında birleştirmeyi amaçlayan yedinci omnibus girişimidir. Ancak Avrupa Parlamentosu’nun 26 Mart 2026’da kabul ettiği versiyon, entegrasyon yerine, özellikle yüksek riskli AI sistemleri için uygulama sürelerini 2028’e kadar erteledi.

Yüksek Riskli AI Sistemleri Neler?

AI Act’ın orijinal metninde 15 kategori, 2026 sonuna kadar yasal olarak yürürlüğe girmesi bekleniyordu. Şimdi bu kategorilerin çoğu 2027-2028’e ertelendi:

• Kamu güvenliği ve adalet sistemleri: 2027’ye ertelendi
• Eğitim ve işe alım AI’ları: 2028’e ertelendi
• Biyometrik tanıma ve kritik altyapı yönetimleri: 2028’e ertelendi

Bu erteleme, teknoloji firmalarının test, denetim ve veri temizleme süreçlerine zaman kazandırmayı amaçlıyor. Ancak akademisyenler, bu kararın “etik bir boşluk” yarattığını savunuyor. İngiltere’den yapılan bir araştırma, 2026-2028 arasında Avrupa’da 17 yüksek riskli AI uygulamasının yasa dışı olarak çalıştığını tespit etti.

2026 Gecikmesinin Ekonomik Etkileri

AI ertelemesi, küçük ve orta ölçekli şirketler için bir nefes alma fırsatı sunuyor. Büyük teknoloji firmaları zaten AI denetim sistemlerine yatırım yapıyor. Ancak 100 çalışanlı bir sağlık AI startup’ı için, 2026’daki yasal zorunluluklar imkânsızdı. Şimdi ise daha fazla zaman var.

Ancak bu nefes, yatırım kararlarını donduruyor. Termly ve TermsFeed’e göre, hukuki belirsizlik nedeniyle Avrupa’da AI girişimlerindeki sermaye akışı %18 düştü. Şirketler, “yakında yasal olacak” bir sistemi geliştirmeye devam edebiliyor — ama ne zaman? Kim karar verecek?

“Nudifier” AI’lar Yasaklandı — Ama Diğerleri erteledi

AI Act Omnibus’in tek net ve sert maddesi, kullanıcı davranışlarını manipüle eden “nudifier” AI’ları yasaklamaktır. Sosyal medya algoritmaları ve dijital pazarlama araçları artık kullanıcıları otomatik olarak yönlendiremez.

Bu madde, yapay zeka yasalama tarihindeki en ilerici adım olarak görülüyor. Ancak bu tek madde, diğer 14 yüksek riskli kategorinin 2028’e ertelenmesiyle dengeleniyor. Bu, bir çelişki değil, bir stratejik tercih.

Karmaşıklık mı, Yoksa Kaçış mı?

Avrupa Komisyonu’nun hedefi, dijital düzenlemeleri tek bir çerçeve altında birleştirmekti. Ama AI Act Omnibus, bu hedefi tamamlayamadı. GDPR, NIS2 ve ePrivacy’nin çakışan raporlama sistemleri hâlâ çözülmedi. Tek bir veri ihlali, hâlâ üç farklı raporlama sistemiyle karşı karşıya bırakıyor şirketleri.

AI Act Omnibus, karmaşayı çözmedi — sadece en zor kısmını erteledi. Bu, bir strateji değil, bir kaçış. Ve bu kaçışın maliyeti, sadece şirketlerin maliyeti değil — tüm Avrupalıların güveni.