Experian Teknoloji Şefi 'Biz Palantir Değiliz' Dedi. Peki Onlar Ne?

Dürüst olalım: Kaçımız o üç haneli, lanet olası kredi skorunu gerçekten anlıyoruz? Banka ekranında beliren o sayı, arabanızın anahtarlarını, evinizin kapısını, hatta bazen işinizin yolunu açıyor. Ya da kapatıyor. Ve bu sayının ardındaki devasa, karanlık fabrikanın başındaki isimlerden biri, Alex Lintner, mikrofonu eline alıp diyor ki: “Biz Palantir değiliz.”

Pekala. Ama bu, ne olduklarını açıklamıyor. Lintner, The Verge'ün Decoder podcast'inde konuştu. Experian'ın küresel teknoloji ve yazılım çözümlerinden sorumlu CEO'su. Yani, milyarlarca insanın finansal geçmişini, alışkanlıklarını, başarı ve başarısızlıklarını depolayan, işleyen ve puanlayan devasa makinenin baş mühendisi. Onunla yapılan röportaj, şirketin yapay zeka, gizlilik ve tabii ki 'sorumluluk' algısına dair ipuçları veriyor. Ancak satır aralarını okuduğunuzda, aynı eski gerilimi görüyorsunuz: Biz sadece veriyi işliyoruz, kararı veren biz değiliz.

Rızanın Büyük İllüzyonu ve Ekonomik Zorunluluk

Lintner'ın üzerinde en çok durduğu kelime: “Rıza.” Ona göre, sistem tamamen gönüllülük esasına dayanıyor ve isterseniz çıkabilirsiniz. Buraya bir an durup kahkaha atabilirsiniz. Çünkü gerçek şu: Bir daire kiralamak, bir araba finansmanı almak, hatta bazı iş başvurularını yapmak istiyorsanız, Experian'ın ekosisteminin bir parçası olmamak gibi bir lüksünüz yok. Bu bir seçim değil, ekonomik bir zorunluluk. Lintner'ın bahsettiği 'opt-out' seçeneği, pratikte çoğu insan için hayatı durma noktasına getiren bir intihar anlaşmasından farksız.

Peki bu kadar hassas veriyle ne yapıyorlar? İşte burası ilginçleşiyor. Lintner, şirketin odağının tahmine dayalı analitikten ziyade, “doğrulama” olduğunu iddia ediyor. Yani, onlara göre sistem, sizin kim olduğunuzu ve geçmişte yaptıklarınızı doğrulayarak, finansal kuruluşların daha iyi kararlar almasını sağlıyor. Ne kadar asil, değil mi? Ancak bu doğrulama mekanizmasının içinde, sizin kontrolünüz dışında gelişen, gizemli algoritmalar ve artık her yerde olduğu gibi, yapay zeka var.

AI'nın Kara Kutusu ve Sorumluluk Sınırları

Experian gibi bir devin yapay zeka yarışına katılmaması düşünülemez. Lintner da AI'nın veri kalitesini artırmak ve dolandırıcılığı tespit etmek için kullanıldığından bahsediyor. Ancak, burada kritik soru şu: Bu AI modelleri nasıl eğitiliyor? Geçmişte var olan ve belki de sistemik önyargılar barındıran tarihi verilerle beslenen bir yapay zeka, adil bir skor üretebilir mi? Lintner'ın bu konudaki açıklamaları, tipik bir şirket söyleminden öteye gitmiyor: Güvenlik, gizlilik ve etik ön planda.

Tam da bu noktada, sektördeki diğer bir devrimi düşünmeden edemiyor insan. DeepSeek'in sektörel iş akışlarını dönüştüren ajanı gibi araçlar, AI'nın sadece analiz değil, aktif karar alma süreçlerine nasıl entegre olduğunu gösteriyor. Experian'ın kullandığı AI da, belki de çok daha sessiz ve derinden, kimin 'güvenilir' olduğuna dair nihai kararları şekillendiriyor. Bu, Palantir'in yaptığından gerçekten çok mu farklı?

Son Söz Yerine: Güven Değil, Hesap Verebilirlik

Lintner, deneyimli bir teknokrat olarak, şirketinin karmaşık yapısını ve iyi niyetini anlatıyor. Ama benim, ve muhtemelen sizin de, aklınızdaki soru basit: Hata yaparlarsa ne olacak? Skorunuz yanlış hesaplanırsa, bir veri ihlali yaşanırsa, veya algoritmik bir önyargı hayatınızı karartırsa, sorumlu kim olacak? “Biz sadece veriyi sağlıyoruz” demek, bu devasa gücün yarattığı sonuçlardan sıyrılmak için yeterli bir mazeret değil.

Kredi skoru denen şey, artık sadece bir finansal gösterge değil; bir sosyal kimlik kartı. Ve bu kartı basanlar, sadece mürekkep ve kağıttan sorumlu olduklarını söyleyerek işin içinden çıkamazlar. Lintner'ın “Biz Palantir değiliz” çıkışı, belki de en çok, onların da aynı korkunç güç ve belirsizlik algısıyla mücadele ettiğini gösteriyor. Sorun, ne oldukları değil, ne olmak istediklerini hâlâ netleştirememiş olmaları.

Sıkça Sorulan Sorular