Mark Carney Davos'ta Uyardı: Yapay Zeka Bağımsızlığı Artık Zorunluluk

Davos'tan Kritik Uyarı: 'İşaretleri Pencereden Kaldırma Zamanı'

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) 2026 yılı toplantıları, küresel düzendeki değişim ve ülkelerin kendi kaderlerini belirleme ihtiyacı üzerine önemli açıklamalara sahne oldu. Kanada Başbakanı Mark Carney, yaptığı konuşmada, 'kural temelli uluslararası düzenin' sona erdiğini ve ara güçlerin yeni bir düzen inşa etme kapasitesine sahip olduğunu ilan etti.

Güç Rakipliği Çağı ve Kırılganlık

Carney, günümüzü 'büyük güç rekabeti çağı' olarak nitelendirdi. Güçlünün istediğini yapabildiği, zayıfın ise çekmek zorunda kaldığı bu ortamın kabul edilemez olduğunu belirtti. Konuşmasında, ülkelerin sorunlardan kaçınmak ve güvenlik satın almak umuduyla sisteme uyum sağlama eğilimini eleştirdi. Carney, bu pasif tutumu, penceresine 'Dünyanın işçileri, birleşin!' yazısı asan ama buna inanmayan bir bakkalın hikayesiyle metaforik olarak açıkladı. Sistemin gücünün, herkesin doğru olmadığını bildiği ritüellere katılımından geldiğini, ancak tek bir kişinin bile 'işareti pencereden kaldırmasıyla' bu illüzyonun çatlayacağını ifade etti.

Stratejik Özerklik ve Yapay Zeka Vurgusu

Carney, Kanada'nın enerji, gıda, kritik mineraller, finans ve tedarik zincirlerinde daha fazla stratejik özerklik geliştirmesi gerektiğini söyledi. Bu bağlamda yapay zekaya özel bir vurgu yaparak, 'aynı düşüncedeki demokrasilerle iş birliği yaparak, nihayetinde hegemonyalar ve hiper ölçekliler arasında seçim yapmaya zorlanmayacağımızdan emin olacağız' dedi. Bu ifade, ülkelerin kendi yapay zeka kapasitelerini geliştirmezse, bu teknolojide hakim olan birkaç dev şirkete veya devlete bağımlı hale gelebileceği uyarısı olarak yorumlandı. Benzer bir teknoloji bağımsızlığı tartışması, İngiltere'nin Google'dan yayıncıların yapay zeka özetlerine katılmama hakkı istemesiyle gündeme gelmişti.

Avrupa'dan Yansıyan Benzer Sesler

Carney'in açıklamaları, Avrupa Birliği içinde yükselen benzer seslerle örtüşüyor. AB'nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikasından Sorumlu Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, yakın zamanda yaptığı bir konuşmada, 'Avrupa artık Washington'un birincil ağırlık merkezi değil' demiş ve 'tarihte hiçbir büyük güç, hayatta kalmasını dışarıdan temin edip de hayatta kalmamıştır' ifadesini kullanmıştı. Bu görüş, savunmadan teknolojiye kadar geniş bir alanda özerklik arayışını temsil ediyor. Kamuoyunun konuya yaklaşımı ise net; İngiltere'nin yapay zeka telif hakkı planına halktan gelen büyük tepki, bu tür düzenlemelerde toplumsal mutabakatın önemini gözler önüne serdi.

Teknoloji ve Güvenlik Kesişimi

Carney'in 'hiper ölçekliler' olarak tanımladığı büyük teknoloji şirketlerinin küresel etkisi, sadece ekonomik değil aynı zamanda güvenlik boyutlarıyla da tartışılıyor. Teknoloji devlerinin platform politikaları ve içerik yönetimi, sık sık eleştiri konusu oluyor. Örneğin, Google ve Apple'ın politikalarına rağmen onlarca 'nudify' uygulaması barındırdığı iddiaları, küresel platformların yerel yasalara uyum ve etik denetim sorunlarını hatırlattı. Benzer şekilde, Google'ın özel konuşmaları kaydettiği iddiasıyla açılan davayı 68 milyon dolara çözecek olması, veri gizliliği ve dijital güven endişelerini artırıyor. Bu bağlamda, Carney'in uyarısı, ülkelerin dijital altyapı ve veri egemenliğini de kapsayan daha geniş bir stratejik özerklik arayışının parçası olarak görülüyor.

Davos'ta dile getirilen bu görüşler, uluslararası ilişkilerdeki dönüşümün teknoloji ve yapay zeka odaklı yeni bir boyuta evrildiğini gösteriyor. Eğitimden savunmaya kadar pek çok alanda, ABD'de olduğu gibi okulların yapay zeka politikalarını kendi başlarına geliştirmek zorunda kalması, bu özerklik ihtiyacının somut yansımalarından biri olarak öne çıkıyor.